Πόσοι αναγνώστες επισκέφτηκαν το blog μας ;

ΟΙ ΑΠΟΔΗΜΗΤΙΚΕΣ ΚΑΛΗΜΕΡΕΣ

 της Κικής Δημουλά


Ἄρχισε ψύχρα.
Τὸ γύρισε ὁ καιρὸς σὲ ἀναχώρηση.

Ἡ πρώτη μέρα τοῦ Σεπτέμβρη
ξοδεύτηκε σὲ κάποια ὑδρορροή.
Ὡς χθὲς ἀκόμα ὅλα ἔρχονταν.
Ζέστες, ἡ διάθεση γιὰ φῶς,
λόγια, πουλιά,
πλαστογραφία ζωῆς.
Γονιμοποιοῦνταν κάθε βράδυ τὰ φεγγάρια,
πολλοὶ διάττοντες ἔρωτες
ᾖρθαν στὸν κόσμο τὸν περασμένο μήνα.

Τώρα ἡ γνωστὴ ψύχρα
κι ὅλα νὰ φεύγουν.

Ζέστες, πουλιά, ἡ διάθεση γιὰ φῶς.

Φεύγουν τὰ πουλιά, ἀκολουθοῦν τὰ λόγια
ἡ μία ἐρήμωση τραβάει πίσω τῆς τὴν ἄλλη
μὲ λύπη αὐτοδίδακτη.
Ἤδη ἀποσυνδέθηκε τὸ φῶς ἀπὸ τὴν ἐπανάπαυση
κι ἀπὸ τὶς καλημέρες σου.
Τὰ παράθυρα ἐνδίδουν.
Τὸ χέρι τοῦ μεταβλητοῦ κλείνει τὰ τζάμια,
ἄλλοι λὲν ὡς τὴν ἄνοιξη,
ἄλλοι φοβοῦνται διὰ βίου.

Κι ἐσὺ τί κάθεσαι;
Καιρὸς νὰ μπεῖς κι ἐσὺ στὰ ἀλλαγμένα.
Νὰ γίνεις ὅτι ἀναρωτιόμουν πέρυσι:
«ποιὸς ξέρει τ᾿ ἄλλο μου φθινόπωρο;».
Καιρὸς νὰ γίνεις «τ᾿ ἄλλο μου φθινόπωρο».
Ἄρχισε ψύχρα.
Ρῖξε στὴν πλάτη σου ἕνα ροῦχο ἀποδημίας.
(Φθινοπώριασε... μα ελάτε, μη μου σκάτε ! Περικλής) 

Τα παράθυρα

Εκείνος που κοιτάζει απ' έξω ένα ανοιχτό παράθυρο δε βλέπει ποτέ τόσα πράγματα όσα αυτός που κοιτάζει ένα παράθυρο κλειστό. Δεν υπάρχει πράγμα πιο βαθύ, πιο μυστηριώδες, πιο γόνιμο, πιο σκοτεινό, πιο εκθαμβωτικό από ένα παράθυρο φωτισμένο από ένα κερί. Αυτό που μπορεί κανείς να δει στον ήλιο είναι πάντα λιγότερο ενδιαφέρον απ' αυτό που συμβαίνει πίσω από ένα τζάμι. Μέσα σ' αυτή την τρύπα, μαύρη ή φωτεινή, ζει η ζωή, ονειρεύεται η ζωή, υποφέρει η ζωή.
   Πέρα από τα κύματα από στέγες, παρατηρώ μια γυναίκα ώριμη, ρυτιδωμένη κιόλα, φτωχή, πάντα σκυφτή πάνω από κάτι και που δε βγαίνει ποτέ. Με το πρόσωπό της, με το φόρεμά της, με την κίνησή της, με σχεδόν τίποτα, ξανάφτιαξα την ιστορία αυτής της γυναίκας, ή μάλλον το μύθο της, και μερικές φορές τον διηγούμαι στον εαυτό μου κλαίγοντας.
   Αν ήταν ένα φτωχός γέρος, θα ξανάφτιαχνα τον δικό του μύθο το ίδιο άνετα.
   Και ξαπλώνω, περήφανος που έχω ζήσει και υποφέρει μέσα σε άλλους εκτός από μένα τον ίδιο.
   Ίσως θα μου πείτε: "Είσαι βέβαιος πως αυτός ο μύθος είναι ο αληθινός;" Τι ενδιαφέρει τι μπορεί να 'ναι η πραγματικότητα τοποθετημένη έξω από μένα, αν με βοήθησε να ζήσω, να νιώσω ότι υπάρχω, να νιώσω αυτό που είμαι;


Charles Baudelaire, Από το 20 πεζά ποιήματα

Ζεις στο παρελθόν

" Ζεις στο παρελθόν " μου είπε...
Ετοιμάστηκα να δώσω μια κοφτή απάντηση, μα κρατήθηκα. Είχε δίκιο εξάλλου. Η ζωή, η αυθεντική ζωή, πρέπει να είναι διαρκής πάλη, άοκνη δράση και επιμονή, με τη θέληση να κουτουλάει το πεισμωμένο κεφάλι της στον τοίχο του κόσμου, να, έτσι, αλλά όταν κοιτάζω πίσω διαπιστώνω ότι το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς μου διοχετευόταν πάντα στην απλή αναζήτηση καταφύγιου, παρηγοριάς, και , ομολογώ, βολέματος.
Αυτή είναι μια αιφνιδιαστική, για να μη πω συγκλονιστική, συνειδητοποίηση. Προηγουμένως, έβλεπα τον εαυτό μου σαν κουρσάρο που αντιμετωπίζει όποιον βλέπει με ένα χατζάρι σφηνωμένο ανάμεσα στα δόντια, τώρα, όμως, είμαι αναγκασμένος να παραδεχτώ ότι επρόκειτο για μια αυταπάτη. Να είμαι κρυμμένος, προστατευμένος, περιφρουρημένος, μόνο αυτό λαχταρούσα ανέκαθεν, να σκάβω ένα λαγούμι που θα μου παρείχε τη θερμότητα της μήτρας και να έμενα εκεί, μακριά από το αδιάφορο βλέμμα του ουρανού και τα καταστροφικά περάσματα του αέρα. Γι αυτό το λόγο το παρελθόν αποτελεί το τέλειο λημέρι για μένα, επιστρέφω σ' αυτό ανυπόμονα τρίβοντας τα χέρια και τινάζοντας από πάνω μου το κρύο παρόν και το ακόμα πιό κρύο μέλλον. Όμως τι είδους υπόσταση έχει το παρελθόν ; Στην ουσία είναι αυτό που υπήρξε άλλοτε το παρόν, το παρόν που έφυγε. Τίποτε παραπάνω. Κι όμως.

Απόσπασμα από το βιβλίο "Η ΘΑΛΑΣΣΑ" του Τζων Μπάνβιλ, booker 2005 Δουβλίνο.
Περικλής

Ιδέες μέσα στη κρίση

Σας προτρέπω να καθιερώσουμε μια ειδική στήλη την οποία εγκαινιάζω σήμερα εδώ στο blog μας δεξιά, με στόχο να κυκλοφορήσουμε αξιόπιστη πληροφόρηση για εναλλακτικό επαγγελματικό προσανατολισμό. Σήμερα θα σας μιλήσω για ένα αυτοφυές βότανο της ελληνικής γης. Η ρίγανη δεν είναι μόνο για το φαγητό. Καταπολεμά πόνους δοντιών, ρευματισμών, κοιλόπονους, εντερικές διαταραχές και σταματά τη ..τσίρλα. Είναι ευπώλητο ιατρικό βότανο και εξάγεται. Από αυτή την απλοϊκή ιδέα επέλεξα να ξεκινήσει η στήλη μας την οποία ελπίζω να γεμίσουμε σύντομα. Όσοι δεν μπορείτε να μπείτε στη στήλη στείλτε τις ιδέες σας στα κορίτσια μας Άντρια και Βάσια για ανάρτηση.
Περικλής

Απόψε...

Από το χαρτί κοινωνικών φρονημάτων περάσαμε στην πράσινη κάρτα (όπως είπε ο Π) ταλαιπώρησε αλλά από ότι φαίνεται εξακολουθεί να ταλαιπωρεί ακόμα. 
Ερώτηση βραδιάς - τι θα ψηφίσουμε οεο;
Μαρία Σκ.

Λατρεύω τους καβγάδες Μαρίας Μιχάλη, αγαπώ το coοl υφάκι του Περικλή όταν αστειεύεται και καλαμπουρίζει ευφυώς, λατρεύω την παρέα μας και.. 
Σας αγαπώ.
Βάντα

Δε με ξεγελάτε σαν συνθηκολογείτε, ρε. 
Η κατάσταση της παρέας μας τώρα: 
Ηρεμία σε εγρήγορση.
Περικλής

Μεσ' των bohemians το τσαρδί
γράφουνε και διαβάζουν
κι έπειτα όλοι μαζί
πίνουν και μπεκρουλιάζουν.
Θόδωρος

Λέτε να γίνουμε σίριαλ;
Σοφία Ζάχου

Είπαμε: μία είναι η μαντινάδα:
"Τα μερακλίδικα κορμιά
και τα καλά μαχαίρια,
τις περισσότερες φορές
είνα σε λάθος χέρια"
Μαρία Σειρ.

Ένα χωργιό, μια παπαδγιά
κι ένα τσουβάλι φίδγια
τα φέρνει βόλτα μια χαρά,
ένας παπάς με αρχή ίδγια.
Αχιλλέας

Μέσα σε τούτη τη ζωή που κυριαρχεί το γκρίζο
τούτη η παρέα μια φωλιά που φεύγω και γυρίζω.
Π.ΚΕΧ.

Δρόμοι... Σκληρές κουβέντες - παρακαταθήκη!
Αλλαγής; Απελπισίας; Συντριβής!
Όπου κι αν πάμε οι στιγμές μας φωτίζουν
Σε μονοπάτια που δε διαβήκαμε
Σε ιστορίες που ζητήσαμε να μοιραστούμε.
Μιχάλης

Επιτρέψτε μου να δανειστώ εν ελλείψει έμπνευσης:
ΤΟ ΨΩΜΙ
Ένα τεράστιο καρβέλι, μια πελώρια φρατζόλα ζεστό
ψωμί είχε πέσει στο δρόμο από τον ουρανό
ένα παιδί με πράσινο κοντό βρακάκι και με μαχαίρι
έκοβε και μοίραζε στον κόσμο γύρω
όμως και μια μικρή, ένας μικρός άσπρος άγγελος κι αυτή
μ' ένα μαχαίρι έκοβε και μοίραζε
κομμάτια γνήσιο ουρανό
κι όλοι τώρα τρέχαν σ' αυτή, λίγοι πηγαίναν στο ψωμί,
όλοι τρέχανε στον μικρόν άγγελο που μοίραζε ουρανό

Ας μην το κρύβουμε
διψάμε για ουρανό!

Μίλτος Σαχτούρης 

Άντρια


εγώ είμαι απλώς η καθαρίστρια

   και ξαφνικά, Πέμπτη πρωί, χωρίς να υπάρχει απ' έξω αφίσα, άνοιξε η αυλαία, οι προβολείς έπεσαν όλοι πάνω μου, εκεί στη μέση της σκηνής. Ο Μιχάλης πήδηξε πίσω από το μπαούλο, ο Σωκράτης έπεσε κάτω να κάνει το πεθαμένο, στο θέατρο υπήρχε μια ηχηρή σιωπή, όλοι κρατούσαν την αναπνοή τους για την πρώτη ατάκα αυτού του μοναδικού θιάσου κι εγώ, μην έχοντας τελειώσει εγκαίρως τις πρόβες μου, άρπαξα ένα σεμέν, το έδεσα μαντήλα, περπάτησα προς τη σκούπα και φώναξα με πειθώ δικαστή...
- εγώ είμαι απλώς η καθαρίστρια
Για μερικά λεπτά η σιγή ηλεκτρίστηκε, ξέρετε πως είναι μια ηλεκτρισμένη σιγή, είναι ίδια με εκείνη που απλώνεται όταν σε κοιταξει στα μάτια η αγαπημένη σου που την απάτησες με μια τσούλα, αμέσως μετά κάποιος έβγαλε ένα γελάκι και η παράσταση τελείωσε πριν καν αρχίσει μέσα σε τρανταχτά γέλια.
Ήταν η κωμωδία της χρονιάς. Στην Ελλάς.

Eισήγηση για το Exit Ghost του Φίλιπ Ροθ



-         Ποιος είναι ο Φίλιπ Ροθ ;

        Γόνος εβραϊκής οικογένειας , καταπιεσμένο παιδί από πατέρα ολοκληρωτικής ιδιοσυγκρασίας, έφυγε από το σπίτι στα 17 έτσι απλά για να φύγει… για να σταματήσει να τους αναπνέει…
Στα 27 εκδίδει το «Αντίο Κολόμπους» για το οποίο αποσπά μια διθυραμβική κριτική από τον Μπέλλοου…
             “ Πρώτο βιβλίο , αλλά όχι βιβλίο πρωτάρη. Σε αντίθεση με όλους εμάς που ερχόμαστε στον κόσμο τυφλοί και γυμνοί, ο κος Ροθ εμφανίζεται με νύχια, με μαλλιά, με δόντια και άψογη ομιλία. Είναι προικισμένος, πνευματώδης, δραστήριος και έχει ικανότητες βιρτουόζου .
       Γράφει μέχρι σήμερα 31 βιβλία και το έργο του αποτιμάται ως ικανό να φέρει το τρίτο Νόμπελ λογοτεχνίας στις ΗΠΑ μετά από εκείνα του Χέμινγουέι και του  Τζον Στάϊνμπεκ.. Ζει εδώ και πολλά χρόνια απομονωμένος στην επαρχία του Κονέκτικατ και στα 77 του έχει μόλις τελειώσει το 32ο β ιβλίο του. Δίνει ελάχιστες συνεντεύξεις και είναι ιδιόρρυθμος. Το χαρακτηριστικό του καυστικό σχόλιο για την Αμερικανική ηθική και για την εβραϊκή ιδεολογική μονολιθικότητα διαπνέει όλο το έργο του και είναι το στοιχείο που τον κάνει κόκκινο πανί για τους κριτικούς της Αμερικανο εβραϊκής και της Ρεπουμπλικανικής κοινότητας. Έχει λοιπόν το κατεστημένο των ΗΠΑ σχετικώς απέναντι. Κι όμως…
        Στην Αμερική έχει σαρώσει όλα τα βραβεία. Στην Ευρώπη η διείσδυσή του είναι ..προβληματική. Είναι έντονα αυθόρμητος , αυτοβιογραφικός και με την πολύ αναλυτική προσωποπαγή του ηθογραφία παράγει χαρακτήρες με τους οποίους ο Ευρωπαίος δεν μπορεί να ταυτιστεί. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις δυσκολίες που συναντά η μετάφραση με τα κείμενα του υποδόριου χιούμορ του  και τις συγκαλυμμένες αναφορές στην αμερικανική πραγματικό- τητα πρέπει να τον διαβάσει κανείς ως μια αναφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία και όχι σαν σχολιαστή οικείων θεμάτων ή εκφραστή κοινών πόθων. Στις συνεντεύξεις του επιμένει ότι αυτό είναι το τελευταίο που πρέπει να απασχολεί κάποιον που γράφει. Όταν το βιβλίο παραδοθεί ο αναγνώστης μπορεί να κάνει με αυτό ότι θέλει. Ο συγγραφέας πρέπει να μην ασχολείται με την κριτική αλλά με το επόμενό του πόνημα. Δεν επιτρέπεται να εμπλακεί στη διαδικασία των ανακρίσεων και ούτε πρέπει να μπολιάσει την ιδεολογία του με τις παροτρύνσεις των βιβλιοκριτικών.
        Παρ’ όλα αυτά είναι κι εδώ, στην Ευρώπη φέτος επίκαιρος.
Έλαβε το 2011 το 4ο  διεθνές man booker international για το σύνολο του έργου του μετά τον Αλβανό Ισμαήλ Κανταρέ , τον Νιγηριανό Chinua Achebe και την Καναδή Alice Munro.
Πρόεδρος της τριμελούς επιτροπής απονομής Booker είναι ο
Ρικ Γκεκόσκι ο οποίος εξηγεί το σκεπτικό της φετινής απονομής...
   Το πρώτο βιβλίο του από το τελευταίο απέχουν 50 χρόνια. Είναι και τα δυό μεγάλης λογοτεχνικής αξίας. Έχει προσφέρει πέντε ή έξι πονήματα που μπορούμε να αποκαλέσουμε αριστουργήματα.
 Ο Ροθ ήταν επίσης στην short list για το φετινό βραβείο Νόμπελ μαζί με τους Phillip Pulman (Βρετανία) , Su Tong ( Κίνα ), John Le Carre, David Malouf ( Αυστραλία ), Marilynne Robinson & Anne Tyller ( Αμερική ). Είναι για πολλοστή φορά στη λίστα. Οι Σουηδοί τον γυροφέρνουν…αλλά τελικά του το αρνούνται.
Τα έργα σταθμοί στην καριέρα του είναι το «Σύνδρομο Πορτνόϊ» , το «Θέατρο του Σάμπαθ» το «Αμερικανικό Ειδύλλιο» ενώ το «Στίγμα» και το «Ζώο που ξεψυχά» έγιναν επιτυχημένες ταινίες. Πρόκειται για τον αγαπημένο συγγραφέα των συγγραφέων αλλά και για ένα λογοτέχνη που έχει προκαλέσει στρατιές αγανακτισμένων αναγνωστών.
Η Κάρμεν Καλίλ φουντωμένη από την απονομή του Booker του 2011 παραιτήθηκε από μέλος της επιτροπής γράφοντας…
    Δεν ξέρω καν πως βρέθηκε αυτός στη λίστα ! Δεν τον θεωρώ συγγραφέα!! Γράφει συνεχώς για ένα θέμα.. για τον εαυτό του. Γυρίζεις τις σελίδες του και σε κάθε φυλλομέτρημα ακούς το σούρσιμο από τα ρούχα του αυτοκράτορα. Είναι σαν να κάθεται επάνω στο πρόσωπό σου και να μη μπορείς να αναπνεύσεις. Σε είκοσι χρόνια δεν θα τον διαβάζει κανείς…

- Σε ποια “πάστα” συγγραφέων ανήκει o Roth;

  O Fhilip Roth είναι ένας έντονα αυτοβιογραφικός πεζογράφος της κατηγορίας των Αμερικανών πολυγραφότατων ογκόλιθων του 20ου αιώνα που συμπεριλαμβάνει τον Φόκνερ και τον Μπέλλοου. Τον αποκαλούν ιερή αγελάδα της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας και όχι πάντα καλότροπα… Ποιο είναι το στίγμα του ;
Είναι κυνικός, διεισδυτικός και η θεματογραφία του είναι ανθρωποκεντρική με αγαπημένα του ζητήματα τη ζωή και τις εκπλήξεις που επιφυλάσσει στους ανύποπτους ,τις διαπροσωπικές σχέσεις, τον πολιτισμό, τη θρησκεία, την έλξη των προσώπων, τα γηρατειά και το θάνατο . Άκρατος ρεαλιστής, μοντέρνος μυθοπλάστης , χρησιμοποιεί τεχνικές ξαφνιάσματος και δε διστάζει να βάλει τους ήρωές του να του γράψουν γράμματα.
Είναι πιστός θιασώτης της πρωτοπρόσωπης εξιστόρησης . Κατατρύχεται από τρεις εμμονές που για τους φανατικούς αναγνώστες του καταντούν κουραστικές. Το σεξ, την φθορά που προκαλεί ο χρόνος στο σώμα και την ανήθικη φύση της πολιτικής.
Κάθε καινούργιο του βιβλίο επιβεβαιώνει την διεισδυτικότητά του στα θέματα που αποτελούν ταμπού ή προκαλούν φοβίες στους αναγνώστες, ενίοτε μάλιστα με σαδιστικό τρόπο.
Αυτοσαρκάζεται, ενίοτε δε αυτομαστιγώνεται παρασύροντας μαζί του όλους όσους έχουν …λερωμένη τη φωλιά τους με αποτέλεσμα να μην είναι δημοφιλής. Δεν εξασκεί δημόσιες σχέσεις και ουδέποτε υπήρξε ιδιαίτερα ζεστός φίλος, σύντροφος, γείτονας κανενός. Η πρώην γυναίκα του τον αποκαλεί μισογύνη. Κι άλλες..Όσες τον θεωρούν πρωτόγονο & φαλλοκράτη τον βρίσκουν συχνά εκτεθειμένο στα κείμενά του σε ατυχείς υπερβολές.
   Θα πρέπει να θυμίσουμε όμως ότι ο Ροθ σκιαγραφεί με αρκετή οξυδέρκεια την Αμερική στον 20ο αιώνα. Η επαφή με τα κείμενά του είναι μια τομή στα Αμερικάνικα ήθη. Και μάλιστα χωρίς την επιρροή του life style και της επικαιρότητας που τον αφήνουν ασυγκίνητο. Τα θέματά του είναι λοιπόν συχνά εκείνα που το κατεστημένο σπρώχνει κάτω από το χαλί. Από αυτή την άποψη ίσως να είναι προτιμότερος ένας συγγραφέας που περιγράφει τα προβλήματα προστάτη του 60άρη ήρωά του από έναν άλλον που παρουσιάζει εβδομηντάρηδες να καταφθάνουν έφιπποι… Και είναι προτιμότερος εκείνος που δοκιμάζοντας τα όρια της μυθοπλασίας ανακατεύει τη σούπα μας, από έναν συγγραφέα best seller που λαμβάνει υπερβολικά υπ’ όψη του όλη τη «βίβλο» με τις συνταγές ώστε να τον διαβάζουν με πάθος άντρες, γυναίκες, γέροι, νέοι, παιδιά, άσπροι, μαύροι, κίτρινοι αφελείς και έξυπνοι κάθε λογής. Ε, λοιπόν ο Ροθ μάλλον δεν είναι και ο πιο εμπορικός συγγραφέας.

  Το βιβλίο που διαβάσαμε μετάφρασε η Κατερίνα Σχοινά.
Κατά την επικρατέστερη μεταφράστριά του στην Ελλάδα την Τζέϊν Ασημακοπούλου ο Φίλιπ Ροθ δεν αγνοεί αντιθέτως αξιοποιεί επικοδομητικά όλη την σκληρή κριτική που του ασκείται. Είναι εξαιρετικά σχολαστικός τύπος. Η γραφή του είναι πάντα καλά επιμελημένη και δεν σε αφήνει να πλήξεις. Αν είσαι βιβλιόφιλος, δεν παρατάς βιβλίο του στη μέση.
  Ο σκληρός κριτικός Χάρολντ Μπλούμ σκιαγραφεί τον Ροθ…
«Ο άνθρωπος είναι καλλιτέχνης της πρόζας με τεράστιο ταλέντο. Έχει αστείρευτη αφηγηματική πληθωρικότητα και επίσης- θα επιμείνω σε αυτό- εφόσον είναι κάτι πάρα πολύ δύσκολο, μπορεί να γράφει επιτυχημένη, εύθυμη μυθοπλασία. Παρ’ ότι το γέλιο που προκαλεί ο Ροθ είναι πολύ επώδυνο, είναι ένας αυθεντικός κωμικός μυθιστοριογράφος. Δεν νομίζω ότι αυτή την στιγμή διαθέτουμε στην Αμερική άλλο αυθεντικό κωμικό μυθιστοριογράφο πρώτης τάξεως.  Το η ζωή μου ως άντρα και το σύνδρομο Πορτνόί είναι καταπληκτικά βιβλία. Υπάρχει το σπουδαίο επεισόδιο με την πόρνη του Κάφκα στον καθηγητή του Πόθου. Το βιβλίο για τον εκλιπόντα πατέρα του Πατρική κληρονομιά είναι ένα απροσμέτρητα συγκινητικό κατόρθωμα. Έχω έντονα την αίσθηση ότι ο Ροθ πηγαίνει από το καλό στο καλύτερο παρ ‘όλο που αυτό συνήθως συμβαίνει ανάποδα στους μεγάλης ηλικίας συγγραφείς.»

   Ο Φίλιπ δεν είναι αρεστός στην οικογένεια και τους φίλους του. Τρέμουν τις πιτσιλιές από τις αυτοβιογραφικές του εκρήξεις. Ο ίδιος ποτέ δεν παραδέχθηκε ότι η μυθοπλασία έλκει όλη της την πρώτη ύλη από τα βιώματα. Δεν ‘επεισε. Παρ’ όλα αυτά προκάλεσε την προσοχή ενός άλλου αμφιλεγόμενου κυνικού της Αμερικάνικης τέχνης, του Γούντι Άλλεν και από την γονιμοποίηση γεννήθηκε η ιδιαίτερη κινηματογραφική ταινία «Διαλύοντας τον Χάρι».
  
    Η Σοφία Νικολαίδου γράφει για τον Ροθ : Η χειρουργική ακρίβεια με την οποία περιγράφει πόσο τρωτοί είναι οι χαρακτήρες του λειτουργεί σαν ενοχλητικός καθρέφτης στον αναγνώστη του. Αυτό δεν είναι σε διάθεση να το ανεχθούν. Δεν πρόκειται για μια ευχάριστη συνειδητοποίηση. Για τούτο άλλωστε ο Φίλιπ ποτέ δεν ήταν το καλό παιδί της εβραϊκής λογοτεχνίας. Τα θέματά του πολλές φορές αφορούν τις εμμονές της εβραϊκής οικογένειας. Ο τρόπος του είναι δηλωμένα ειρωνικός. Πολλοί μουρτζούφληδες παρεξηγούν την ειρωνεία του και μιλούν για υπονόμευση των Εβραίων. Όμως η ειρωνεία δεν είναι αναγκαστικά λιγότερο αγαπητική από τι λιβάνισμα. Και σίγουρα αποδεικνύεται πιο διασκεδαστική αναγνωστικά. Αυτός είναι ίσως ο λόγος που ο Ροθ παρ΄όλο που εμμένει σε εβραϊκά θέματα δεν περιορίζεται σε εβραϊκό κοινό. Ο ίδιος ο Ροθ λέει :
« Οι Εβραίοι εις την βίβλον πάντοτε ενεπλάκησαν εις ιδιαιτέρως δραματικάς καταστάσεις, αλλά ποτέ δεν έμαθαν να γράφουν καλά δραματικά κείμενα. Ουδόλως ως οι Έλληνες. Αυτό πιστεύω. Οι Έλληνες ηδύναντο να ακούσουν ένα πτάρνισμα και απογειώνοντο. Αυτός που είχε πταρνιστεί ανεδεικνύετο ήρωας, εκείνος που περιέγραφε το πτάρνισμα άγγελος, οι λοιποί που είχαν ακούσει το πτάρνισμα εγίνοντο ο Χορός. Πλήρες οίκτου, πλήρες τρόμου, πλήρες αγωνίας και αβεβαιότητος. Αυτά δεν τα έχεις με τους Εβραίους. Στην βίβλον το μόνο που υπάρχει είναι μια συνεχούς βάσεως διαπραγμάτευσις με τον Θεόν… »

    Ο Χωμενίδης ..επινοεί για τον Ροθ :  Κάποιες εκλεκτικές συγγένειες διακρίνω ασυνείδητα ανάμεσα στην μυθολογία του και τη δική μου. Εβραίοι της Αμερικής οι μεν, αριστεροί της μετεμφυλιακής Ελλάδας οι δε, εμφορούνται από την ίδια αίσθηση ηττημένης ανωτερότητας. Αντιμετωπίζουν τους άλλους αγγλοσάξωνες ή δεξιούς, επιφυλακτικά, σκύβοντας κάποιες φορές το κεφάλι, για να μη προκαλούν αλλά κατά βάθος είναι περήφανοι που δεν είναι σαν και αυτούς. Που δεν τους φτάνει ένα όραμα ευζωίας και μαγκιάς για να πορευτούν στη ζωή. Το μέγιστο αμάρτημα στο όραμά τους είναι μια λανθάνουσα αποκύρηξη του εβραίσμού ή κομμουνισμού. Μελετούν με πάθος τα κείμενα των προγόνων τους και πιστεύουν ακράδαντα ότι εκεί που αυτοί δεν τα κατάφεραν με τα όπλα, τα παιδιά τους θα τα καταφέρουν με τα γράμματα. Η λογική τους είναι η λογική της θυσίας. 
    Σημ… στομφώδες σχόλιο κατά τη γνώμη μου αλλά το μεταφέρω για να εγείρω συζητήσεις.

-         Τι διαπραγματεύεται στο Exit Ghost ;

     Είναι το 7ο βιβλίο με κεντρικό ήρωα έναν συγγραφέα. Μόνος επί έντεκα χρόνια στο βουνό του στη Νέα Αγγλία, ο Νέϊθαν Ζούκερμαν έχει ζήσει αφοσιωμένος αποκλειστικά στο γράψιμο : ούτε φωνές, ούτε ΜΜΕ, ούτε τρομοκρατικές απειλές, ούτε γυναίκες, ούτε καν αλληλογραφία και ειδήσεις. Με την επιστροφή του στη Ν.Υ. κάνει τρεις γνωριμίες που τινάζουν στον αέρα την προσεκτικά χτισμένη μοναξιά του. Μπλέκει με τον έρωτα, το πένθος και την εχθρότητα ! Η διαύγεια πριν το τέλος είναι το θέμα του βιβλίου… κάτι σαν τη σιωπή πριν την καταιγίδα αλλά μέσα στην ψυχή ενός άντρα…
Ό,τι δεν είναι αυτοβιογραφικό είναι λογοκλοπή … λεν οι παλιοί οπότε τα συμπεράσματα δικά σας. Μπορεί να μην είναι ελκυστικός ο Ροθ αλλά είναι εστιασμένος, ρεαλιστής και αυθεντικός. Ό,τι δηλαδή αντιπροσωπεύει η σύγχρονη Αμερικάνικη λογοτεχνία.

-         Τι αξίζει να μας μείνει από την επαφή μας με τον συγγραφέα ;

  Ξεχώρισα τέσσερα πράγματα …
  1. Το εύρημα…Στο μυθιστόρημα παρεμβάλλεται ένας θεατρικός διάλογος που υποτίθεται ότι γράφει ο Ζούκερμαν αλλά προωθεί την μυθοπλασία πολύ δυναμικά, περισσότερο από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση η οποία κινδυνεύει να κάνει κοιλιά μέσα στις 400 σελίδες.
  Β. Την πλοκή…Η «απεικόνηση» δεν εγκλωβίζεται σε μια ιστορία. Υπάρχουν τρείς ζώσες και άλλες τρείς παρεμβάλλονται με flashback. Βλέπε το σπίτι του Λόνοφ.. Παρ’ όλα αυτά σε όλες τις σελίδες ενυπάρχουν τεκμήρια και σχόλια για την εξέλιξη όλων των ηρώων ώστε κανείς, μα κανείς να μην τολμά να …τρέξει τα κεφάλαια παραπίσω για να παρακολουθήσει μονάχα το αγαπημένο του θέμα. Είναι προφανώς αποτέλεσμα υψηλού ενστίκτου και καλής επιμέλειας. Ο αργαλειός του Ροθ είναι ..τελευταίο μοντέλο.
   Γ. Τους ήρωες…Ο Ροθ δεν παράγει διαδικαστικά & ρηχά τους δευτερεύοντες ήρωές του. Ελάχιστοι είναι αδιάφοροι. Είναι είτε τραγικά γκαντέμηδες, είτε θρασείς που προκαλούν την τύχη τους. Δεν υπάρχει εδώ μια θυρωρός που βλέπει όλη μέρα τηλεόραση και παράλληλα κατά βάθος είναι τέρας λογοτεχνικής εμβάθυνσης…Η τόλμη του να ακουμπήσει με γυμνά χέρια όσα τον κάνουν να μοιάζει με ζώο, ένστικτα, εμμονές, φοβίες, δυνατές αντιπάθειες, απέχθεια για την ασχήμια, χωρίς να εξυφαίνει μια αψεγάδιαστη εικόνα για λόγους υστεροφημίας τον κάνει αυθεντικό και γι αυτό έχει μόνον εχθρούς και οπαδούς.
  Δ. Τις εικόνες… που ανασύρουν οι φράσεις του… π.χ.  Λες και το να αναστρέφεις μια ολόκληρη ζωή προς τα πίσω είναι μια κίνηση τόσο φυσική και συνηθισμένη όσο το να μηδενίζεις το ρολόϊ της κουζίνας. …Η δεύτερη (γάτα) εμφανίστηκε από το πουθενά και καβάλησε το γυμνό της πόδι, δημιουργώντας την ευχάριστη ψευδαίσθηση ότι αυτό που γουργούριζε ήταν το πόδι της Τζέϊμι και όχι η γάτα…

- Ποιος μετά τον Ροθ στην Αμερική ; 

     Ο Τζόναθαν Φράνζεν. Ήδη το Αμερικανικό κοινό αλλάζει σελίδα τη στιγμή που εμείς μελετούμε την προηγούμενη. Έτσι γίνεται.

-         Αποσπάσματα από το Exit Ghost του Φίλιπ Ροθ :

   Το τηλέφωνο χτύπησε ενώ ο Μπίλι ετοιμαζόταν να ανοίξει ένα από τα μπουκάλια, και μου το έτεινε για να βγάλω το φελλό ενώ εκείνος άρπαζε το ακουστικό και ρωτούσε : «Τι γίνεται;» Έπειτα από ένα λεπτό, με κοίταξε λέγοντας: «Το Νιου Χαμσάίρ εντάξει» «Το DC ;» ρώτησε τον φίλο που τηλεφωνούσε, για να με πληροφορήσει και πάλι: «Στο Ντι Σι είναι οκτώ προς ένα υπέρ του Κέρυ. Ορίστε- οι μαύροι προσήλθαν μαζικά στις κάλπες» «Εντάξει σπουδαία» σχολίασε ο Μπιλ στο τηλέφωνο και καθώς κατέβαζε το ακουστικό, μου είπε χαρούμενα: «Λοιπόν , τελικά ζούμε σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία» και για να κάνουμε μια πρόποση στον ενθουσιασμό που ολοένα κορυφωνόταν, γέμισε ένα μεγάλο ποτήρι κρασί για τον καθένα μας. « Αυτοί οι τύποι θα κατέστρεφαν τη χώρα αν κέρδιζαν ακόμη τετραετία». Σελ85
  Αν μελετήσουμε τον διάλογο είναι στημένος λακωνικά, κατ’ ευθείαν στο ψητό, περιέχει όλη την ατμόσφαιρα, περιέχει θέσεις και ψυχολογία στιγμής, περιέχει εικόνες και μυρωδιά. Εκείνο που δεν περιέχει είναι ασάφειες και καλολογικά στοιχεία, εκείνο που δεν περιέχει είναι στόμφο και άχρηστους υπαινιγμούς. Κάθε λέξη γίνεται αντιληπτή από τον κοινό αναγνώστη αλλά ταυτόχρονα με δυσκολία θα διάλεγε καταλληλότερη από αυτή ένας διδάκτορας.

    Bρωμιάρη, βρυχήθηκε εκείνος, «Μυρίζεις άσχημα! Σύρσου στην τρύπα σου και ψόφα». Ξεκίνησε να φύγει με αργές αθλητικές δρασκελιές, χαλαρός και ευλύγιστος, και ξαφνικά επιτάχυνε φωνάζοντας πάνω από τον ώμο του: «Πεθαίνεις, γέρο, σύντομα θα είσαι νεκρός! Βρωμάς σαπίλα! Βρωμάς θάνατο!» Τι μπορούσε όμως ένα ον σαν τον Κλάίμαν να γνωρίζει για τη μυρωδιά του θανάτου ; Το μόνο που μύριζα ήταν ούρα.
     Ένα δεύτερο τεκμήριο διαλόγου – σκηνής που δεν σηκώνει παρερμηνείες και εικασίες. Η πρόζα του Ροθ είναι προς μίμηση. Εάν φυσικά δεν θέλεις να κερδίσεις φήμη ως ο άξιος απόγονος της λογοπλαστικής δεινότητας του Χέμινγουέϊ…

    Λες και υπήρχε κάποιο χρώμα που πριν έλειπε ή είχε αποσυρθεί από το λογοτεχνικό μας φάσμα, και το οποίο κατείχε μόνο ο Λόνοφ. Ο Λόνοφ ήταν αυτό το χρώμα.
    Δεν χρειάστηκε παρά ένα λογοπαίγνιο για να μπούμε στο νόημα.

Η δυσφορία   της Χόουπ για την απομόνωσή της στην απομακρυσμένη αγροικία στα Μπερκσιρ ήταν ολοφάνερη τις λίγες ώρες που έμεινα μαζί τους. Έχοντας προσπαθήσει με πραγματική γεναιότητα να παραμείνει ήρεμη και κοινωνική στη διάρκεια του δείπνου το βράδυ της άφιξης, τελικά κατάρρευσε και αφού εκσφενδόνισε ένα ποτήρι κρασιού στο τοίχο, έφυγε τρέχοντας και κλαίγοντας από το τραπέζι , αφήνοντας τον Λόνοφ να μου εξηγήσει- ή να θεωρήσει ότι καμία υποχρέωση δεν είχε να μου εξηγήσει- τι συνέβαινε… 
…  …  …  …  …
- Τώρα θα γίνεις εσύ το πρόσωπο με το οποίο δεν ζει ! … σελ 35 
   Μεταφορά μιας συζυγικής σκηνής χωρίς ψεγάδι !

  Άραγε το άθροισμα του πόνου που νιώθει κανείς δεν είναι αρκετά συγκλονιστικό και χωρίς την μεγέθυνση που πλάθει η φαντασία ; χωρίς την φόρτιση των πραγμάτων με μια ένταση εντελώς εφήμερη στη ζωή, κάποτε έως και αόρατη ; Για μερικούς, δεν είναι. Για μερικούς, για πολύ λίγους, η μεγέθυνση αυτή, που πηγάζει αβέβαια από το τίποτα, συνιστά τη μόνη τους βεβαιότητα’ κι αυτά που δεν βιώθηκαν, αυτά που υπονοήθηκαν, πλήρως αποτυπωμένα στο χαρτί, είναι η πραγματική ζωή – η ζωή που το νόημά της καταλήγει να βαραίνει περισσότερο.
   Αυτή η σκηνή με την ανύπαρκτη συνομιλία, κατέγραφε αυτό που ποτέ δε συνέβη και αποτελούσε ένα στήριγμα στο τίποτα, ελάφρυνε το τίποτα’ πετύχαινε το τίποτα’ κι όμως, όπως και τη νύχτα των εκλογών, μου είχε φανεί επιτακτική η ανάγκη να καταγράψω τη στιγμή που πέρασα το κατώφλι της, τις κουβέντες που εκείνη κι εγώ δεν ανταλλάξαμε- πιο συγκινητικές από εκείνες που στην πραγματικότητα ανταλλάξαμε- και την φανταστική «Εκείνη» που ενσάρκωνε ολοζώντανα τον χαρακτήρα της, όπως ποτέ δεν θα έκανε η πραγματική «εκείνη»
    Εδώ ακουμπάμε το ζουμί. Αυτό είναι ένα απόσπασμα που μπορεί να σε κάνει οπαδό ενός λογοτέχνη. Έτσι έγινε με μένα. Έκλεισα το βιβλίο και δακρυσμένος ταξίδεψα σε όλο το φάσμα των δικών μου ανεκπλήρωτων , στα ταξίδια που με τραγική ελαφρότητα αφήνω να περιμένουν την «κατάλληλη» συγκυρία… στο άδηλο μέλλον.  
   Τι έκανε ο συγγραφέας που ζήλεψα ;   
   Έστησε βιαστικά ο Ζούκερμαν την σκηνή σε ένα επιστολόχαρτο του ξενοδοχείου, ζωγράφισε εκεί τη ψυχή του την στιγμή που σπαρταρούσε, τσίριξε την στιγμή που του ήρθε να τσιρίξει… & δεν περίμενε να βρεθεί με στημένα σε κολωνάτο κρυστάλλινο ποτήρι επτά εξωτικά φρούτα σε ένα ηλιόλουστο παλιό λευκό σεκρετέρ, με την αγαπημένη του μουσική υπόκρουση και τα προβλήματά του διευθετημένα. Γιατί αν περίμενε όλες τις συνθήκες να τον ευνοήσουν για να γράψει θα ήταν ένας από μας… κανένας !
    Ας μας αξιώσει ο Θεός να γράψουμε ένα βιβλίο για την πραγματική ζωή , για τα γεγονότα που βαραίνουν περισσότερο κι ας μην συνέβησαν ποτέ.


Περικλής